Η φέτα, το λευκό και μαλακό τυρί που έχει κατακτήσει τον κόσμο, θεωρείται ο «βασιλιάς» των ελληνικών τυριών. Η προέλευσή της εντοπίζεται στην αρχαιότητα και μάλιστα καταγράφεται για πρώτη φορά στην «Οδύσσεια» του Ομήρου, γεγονός που την καθιστά το αρχαιότερο τυρί που αναφέρεται σε γραπτές πηγές.
Σύμφωνα με το έπος, όταν ο Οδυσσέας και οι άνδρες του μπήκαν στο σπήλαιο του Κύκλωπα Πολύφημου, παρατήρησαν αμέσως την έντονη μυρωδιά και την παρουσία ενός λευκού, πλούσιου τυριού από γάλα κατσίκας και πρόβειο γάλα μέσα σε άλμη. Ο Όμηρος περιγράφει πώς ο Πολύφημος μάζευε το γάλα, το άφηνε να πήξει και το αποθήκευε σε πλεκτά καλάθια, ενώ το υπόλοιπο το κρατούσε για κατανάλωση.
Ο μύθος λέει πως ο Κύκλωπας ανακάλυψε τυχαία το τυρί που σήμερα αποκαλούμε φέτα. Μεταφέροντας το φρέσκο γάλα των ζώων του σε δερμάτινα σακούλια φτιαγμένα από στομάχια ζώων, παρατήρησε μια μέρα ότι το γάλα είχε πήξει και είχε μετατραπεί σε στέρεη μορφή, εύγευστη και – το κυριότερο – διατηρήσιμη.
Δεδομένου ότι η «Οδύσσεια» γράφτηκε τον 8ο αιώνα π.Χ., γίνεται σαφές πως η φέτα έχει αναμφισβήτητα ελληνική καταγωγή. Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν το τυρί που προερχόταν από την πήξη του γάλακτος «τυρί».
Η λέξη «φέτα» όμως εμφανίζεται για πρώτη φορά στα βυζαντινά χρόνια. Τότε το τυρί ονομαζόταν «πρόσφατος», δηλαδή φρέσκο, και συνδεόταν κυρίως με την Κρήτη. Το 1494, ο Ιταλός περιηγητής Πιέτρο Καζόλα που επισκέφθηκε το Ηράκλειο της Κρήτης, περιγράφει με ακρίβεια την παραγωγή και συντήρηση του τυριού μέσα σε άλμη.
Η χρήση του όρου «φέτα» διαδόθηκε ευρύτερα τον 17ο αιώνα, πιθανότατα επειδή το τυρί κοβόταν σε λεπτές φέτες είτε για να αποθηκευτεί είτε για να σερβιριστεί. Ο όρος έγινε καθιερωμένος κατά τον 19ο αιώνα και έκτοτε ταυτίζεται με το συγκεκριμένο πικάντικο τυρί που παρασκευάζεται με σχεδόν τον ίδιο τρόπο εδώ και αιώνες στην Ελλάδα.
Η φέτα απέκτησε την ευρωπαϊκή αναγνώριση ως Προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) μετά από μακρά δικαστική διαμάχη. Η Ελλάδα υπέβαλε αίτηση το 1994 στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την κατοχύρωση της φέτας ως αποκλειστικά ελληνικού προϊόντος. Άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, υποστήριζαν ότι ο όρος «φέτα» είναι απλώς ιταλικής προέλευσης (από τη λέξη «fetta» που σημαίνει φέτα) και ότι το τυρί αυτό μπορεί να παραχθεί οπουδήποτε.
Ωστόσο, το 2005 η Ελλάδα κέρδισε τελικά τη μάχη και η φέτα αναγνωρίστηκε επίσημα ως ελληνικό προϊόν ΠΟΠ. Σήμερα, όχι μόνο θεωρείται το απόλυτο ελληνικό τυρί, αλλά γνωρίζουμε και ότι η ιστορία του εκτείνεται μέχρι τα βάθη της αρχαιότητας, κάνοντάς το αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πολιτιστικής και γαστρονομικής κληρονομιάς.