Στην έκθεσή της για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Αλβανία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ως θετική εξέλιξη την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του ελέγχου (vetting) των δικαστών και εισαγγελέων, ωστόσο εκφράζει έντονες ανησυχίες για τη συνεχιζόμενη πολιτική πίεση που ασκείται στο σύστημα απονομής Δικαιοσύνης.
«Τα όργανα του vetting ολοκλήρωσαν την πρώτη φάση της διαδικασίας τον Νοέμβριο του 2024, με 282 απομακρύνσεις και 350 επιβεβαιώσεις δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών στις θέσεις τους», αναφέρεται στην έκθεση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι 110 υποθέσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα και εξετάζονται από το Εφετείο του vetting, το οποίο αναμένεται να ολοκληρώσει το έργο του εντός της συνταγματικής προθεσμίας, δηλαδή έως τον Ιούνιο του 2026.
Στο πιο κρίσιμο και επικριτικό σκέλος της έκθεσης, η Επιτροπή εκφράζει σοβαρή ανησυχία για τις παρεμβάσεις της πολιτικής εξουσίας στη Δικαιοσύνη, καθώς και για τις άμεσες πιέσεις προς τους δικαστικούς λειτουργούς και την Ειδική Δομή κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK).
«Οι προσπάθειες από δημόσιους λειτουργούς ή πολιτικά πρόσωπα να επηρεάσουν ή να ασκήσουν αθέμιτη πίεση στο δικαστικό σύστημα προκαλούν σοβαρό προβληματισμό», τονίζεται στην έκθεση.
Κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση, επτά λειτουργοί της Δικαιοσύνης — ένας δικαστής και έξι εισαγγελείς — τέθηκαν υπό προστασία λόγω απειλών που σχετίζονται με την άσκηση των καθηκόντων τους.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το SPAK υπέβαλε επίσημες καταγγελίες προς το Υπουργείο Εσωτερικών και την Κρατική Αστυνομία, εξαιτίας αποτυχιών στη διασφάλιση της ασφάλειας του προσωπικού του κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων έξω από τις εγκαταστάσεις του οργανισμού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη διατήρησης των υψηλών προτύπων που εφαρμόστηκαν κατά την επίσημη φάση του vetting, μέσω συνεχών ελέγχων της ακεραιότητας και του επαγγελματισμού των λειτουργών της Δικαιοσύνης.
«Δεν έχει καταστεί ακόμη σαφής η ύπαρξη αποτελεσματικών ποινικών διώξεων για τις υποθέσεις που έχουν διαβιβαστεί στις εισαγγελικές αρχές», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η Επιτροπή καλεί το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το Ανώτατο Συμβούλιο Εισαγγελίας, τον Ανώτατο Επιθεωρητή Δικαιοσύνης και την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης και Σύγκρουσης Συμφερόντων (ΑΑΕΔΠΚΣΣ) να ενισχύσουν τις επιχειρησιακές τους δυνατότητες, ώστε να συνεχίσουν την παρακολούθηση και εποπτεία του συστήματος, σύμφωνα με τα πρότυπα του vetting.
Η έκθεση για το 2025 αναγνωρίζει πρόοδο στη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης στην Αλβανία, με ιδιαίτερη αναφορά στην ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του vetting και στο έργο του SPAK στην καταπολέμηση της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο.
Ωστόσο, ταυτόχρονα αναδεικνύει σοβαρά προβλήματα, όπως η υπονόμευση της ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος, οι πολιτικές παρεμβάσεις, η ανεπαρκής υλικοτεχνική υποδομή, οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό και ψηφιοποίηση, οι αδυναμίες στην πρόληψη της διαφθοράς, οι αρνητικές επιπτώσεις στα μέσα ενημέρωσης και ο περιορισμένος ρόλος των ανεξάρτητων θεσμών. Η Επιτροπή ζητά σταθερή δέσμευση και συνεπή εφαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων σε όλους αυτούς τους τομείς.