Οι εξαγωγές ελαιολάδου από την Αλβανία εξακολουθούν να παραμένουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα για το 2025, αντανακλώντας τις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο κλάδος. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Τελωνείων, κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους (Ιανουάριος – Μάρτιος), εξήχθησαν περίπου 322 τόνοι ελαιολάδου, καταγράφοντας πτώση 75% σε σύγκριση με το ίδιο διάστημα του 2024.
Σε χρηματικούς όρους, η αξία των εξαγωγών ανήλθε σε περίπου 188.500 λέκ (περίπου 1.800 ευρώ), ενώ το αντίστοιχο ποσό το 2024 είχε φτάσει το 1 δισεκατομμύριο λέκ (περίπου 9,5 εκατομμύρια ευρώ). Η μείωση στην αξία των εξαγωγών αγγίζει το 81%.
Οι Αλβανοί παραγωγοί και εξαγωγείς τονίζουν ότι η εξαγωγή χύμα ελαιολάδου έχει ουσιαστικά «παγώσει», κυρίως λόγω των χαμηλών τιμών που προσφέρουν οι ξένοι αγοραστές – κυρίως από την Ιταλία. Η ισχυρή διεθνής ανταγωνιστικότητα, ιδίως από την Ισπανία και την Ελλάδα, επιδεινώνει ακόμη περισσότερο τη θέση των αλβανικών προϊόντων.
Παραγωγός από την περιοχή του Μπελσί δηλώνει πως από τον Νοέμβριο δεν έχει πουλήσει ούτε ένα λίτρο χύμα ελαιολάδου, έχοντας στις αποθήκες του 30 τόνους αδιάθετου προϊόντος. Οι τιμές που προσφέρουν οι Ιταλοί χονδρέμποροι φτάνουν τα 4,7 ευρώ ανά λίτρο, κάτω από το κόστος παραγωγής, ενώ στην Ισπανία οι τιμές έχουν πέσει ακόμη και στα 4,2 ευρώ. Όπως αναφέρει, με τιμή κάτω από 500 λέκ ανά λίτρο (περίπου 4,75 ευρώ) δεν καλύπτονται ούτε τα βασικά κόστη.
Το υψηλό κόστος παραγωγής στην Αλβανία αποδίδεται στις υψηλές αμοιβές των εργατών, στην περιορισμένη μηχανοποίηση που επιδρά αρνητικά στην αποδοτικότητα, αλλά και στην απουσία επιδοτήσεων ανά λίτρο παραγωγής. Αντιθέτως, σε χώρες όπως η Ελλάδα, οι παραγωγοί λαμβάνουν επιδότηση 1 ευρώ ανά λίτρο. Επιπλέον, η εκτεταμένη αδήλωτη οικονομική δραστηριότητα στην εγχώρια αγορά επιβαρύνει τον κλάδο.
Η καλλιεργητική περίοδος 2024/2025 συνοδεύτηκε από καλή σοδειά σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ελλάδα, η Τουρκία και η Πορτογαλία, γεγονός που οδήγησε σε πτώση των διεθνών τιμών, καθιστώντας το αλβανικό ελαιόλαδο μη ανταγωνιστικό στις μεγάλες αγορές.
Η αλβανική κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Γεωργίας, έχει ανακοινώσει πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του τομέα, με τη δημιουργία ενός σύγχρονου κέντρου αποθήκευσης, συσκευασίας και προβολής στο νομό Μπεράτι. Το έργο χρηματοδοτείται από την Παγκόσμια Τράπεζα με προϋπολογισμό 1 εκατομμυρίου δολαρίων.
Προς το παρόν, η μόνη ελπίδα για τους εξαγωγείς φαίνεται να είναι η τουριστική περίοδος, με προσδοκία αύξησης της ζήτησης για ελαιόλαδο από τον κλάδο της εστίασης. Πολλοί εξαγωγείς στρέφονται πλέον στην εξαγωγή επώνυμου, συσκευασμένου προϊόντος, καθώς η εγχώρια κατανάλωση τέτοιων ειδών παραμένει χαμηλή.
Η αγορά ελαιολάδου στην Αλβανία χαρακτηρίζεται από έντονες διακυμάνσεις. Το 2023 σημειώθηκε άνοδος των εξαγωγών, ιδίως σε χύμα μορφή προς την Ιταλία, ως αποτέλεσμα του υπερπαραγωγικού 2022, όταν πολλοί παραγωγοί αδυνατούσαν να διαθέσουν το προϊόν τους. Η ζήτηση ενισχύθηκε επίσης επειδή χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία βίωσαν χαμηλή παραγωγή λόγω ξηρασίας. Ωστόσο, η καλή σοδειά του 2024/2025 επανέφερε τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα, πλήττοντας τις εξαγωγικές δυνατότητες της Αλβανίας.